Zbiorniki antykompresyjne – fundament zdrowej zieleni

Jednym z pierwszych kroków przed posadzeniem drzew jest montaż systemów antykompresyjnych. Na przygotowanej podsypce z piasku i kruszywa układane są specjalne moduły wraz z geowłókniną, które tworzą podziemną konstrukcję chroniącą system korzeniowy. System ten działa jak podziemny ruszt lub szkielet – przejmuje obciążenia od nawierzchni oraz ruchu pieszych i pojazdów. Dzięki temu gleba w strefie korzeniowej pozostaje przepuszczalna i nie ulega nadmiernemu zagęszczeniu, co umożliwia swobodny dostęp powietrza i wody do korzeni.

Rozwiązanie to jest szczególnie istotne w przestrzeniach zurbanizowanych, gdzie drzewa rosną w bezpośrednim sąsiedztwie chodników, placów czy jezdni. Konstrukcja komórkowa systemu tworzy pod powierzchnią wolną przestrzeń wypełnioną żyzną glebą, która zapewnia korzeniom miejsce do rozwoju i stabilny wzrost. Zbiorniki antykompresyjne pełnią także dodatkową funkcję retencyjną – mogą magazynować wodę opadową i stopniowo oddawać ją do gleby, wspierając naturalne nawadnianie drzew. Jednocześnie ograniczają ryzyko uszkodzeń nawierzchni przez rozrastające się korzenie, które w poszukiwaniu powietrza i wilgoci często powodują deformacje chodników lub ulic.

Po ułożeniu modułów antykompresyjnych wykonywany jest system napowietrzająco-nawadniający. Wokół bryły korzeniowej drzewa układana jest specjalna rura, która umożliwia doprowadzanie powietrza i wody bezpośrednio do strefy korzeni. Następnie doły oraz komory systemu wypełniane są odpowiednio dobranym substratem mineralno-organicznym, zapewniającym właściwe warunki glebowe dla młodych drzew. W wybranych miejscach, szczególnie w pobliżu krawężników, zastosowane zostaną również żebrowane ekrany przeciwkorzenne, które kierują wzrost korzeni w głąb gruntu i chronią infrastrukturę.

W kolejnych etapach, zgodnie z projektem zieleni, zaplanowano m.in.: montaż linii kroplujących do systematycznego nawadniania roślin, demontaż rur technologicznych po wykonaniu systemu napowietrzającego, wykonanie warstw wykończeniowych z kory lub żwiru, montaż krat osłonowych z podkonstrukcją nośną przy wybranych drzewach.

Zieleń jako ważny element nowego placu

Pierwszy materiał roślinny do nasadzeń jest już na miejscu. Na placu pojawiły się sadzonki bodziszka oraz barwinka pospolitego, a także róże pochodzące z wcześniejszego przesadzenia. Zgodnie z projektem zieleni, w ramach inwestycji na placu Orła Białego zostanie posadzonych:

• 14 drzew – w tym 7 dębów błotnych i 7 ambrowców amerykańskich,
• ponad 16 tysięcy ozdobnych roślin zielnych, wśród których znajdą się m.in. krzewinki, trawy ozdobne, byliny i rośliny cebulowe.

Wśród planowanych gatunków pojawią się m.in. serduszka okazała, gaura (często nazywana „wirującymi motylami”), brunera wielkolistna, astry wieloletnie czy wiązówka błotna. Dzięki różnorodności gatunków rośliny będą tworzyć zmieniający się w ciągu sezonu „kwitnący dywan” – od wiosny aż do jesieni.

Przygotowany został również teren pod ogród deszczowy, który w najbliższym czasie zostanie obsadzony roślinnością przystosowaną do okresowego gromadzenia wody. Rozwiązanie to pomoże zatrzymywać część wód opadowych w miejscu ich powstawania i wspierać naturalny obieg wody w przestrzeni miejskiej.

O inwestycji

Inwestycja ma na celu utworzenie atrakcyjnej, dostępnej przestrzeni publicznej odpowiadającej na proces prototypowania urbanistycznego pod nazwą „Nowe Życie Placu” oraz wpisującej się w historyczny kontekst Starego Miasta. W ramach inwestycji przebudowane zostaną nawierzchnie placu Orła Białego, fragmenty ulic Koński Kierat, Staromłyńskiej oraz chodnik i zjazdy ul. Grodzkiej. Zrealizowane zostaną prace sieciowe związane z budową kanalizacji deszczowej, sieci wodociągowej, gazociągu, linii zasilających i instalacji oświetlenia terenu. Wykonany zostanie monitoring.

Przestrzeń spotkań i nowa zieleń

Wykonana zostanie mała architektura oraz zieleń. Plac będzie oświetlony przez 25 stylizowanych latarni w części utwardzonej oraz 6 latarni drewnianych w części zielonej. W miejscu dawnego młyna kieratowego urządzona zostanie mała scena służąca do organizacji kameralnych wydarzeń artystycznych. Na placu pojawią się też ogródki kawiarniane – bez podestów i trwałych wygrodzeń. Przebudowa zakłada zachowanie większości drzew oraz przesadzenie kilku z istniejących poza teren inwestycji. Wykonane zostaną nasadzenia 14 sztuk nowych drzew. Pojawią się także wieloletnie byliny w barwach pastelowych, trawy, rabaty. Wzmocniona zostanie istniejąca murawa oraz pojawi się ogród deszczowy.

Ograniczenie ruchu samochodowego

Nowy układ komunikacyjny zakłada ograniczenie do minimum ruchu pojazdów samochodowych. Dopuszczony będzie ruch dostaw do lokali gastronomicznych, dojazd do posesji dla osób posiadających parkingi w podwórkach wewnętrznych, okazjonalny dowóz sprzętu potrzebnego do przeprowadzenia wydarzeń społecznych i kulturalnych na placu, oraz dojazd odpowiednich służb. Zlikwidowane zostaną bariery architektoniczne, pogrążone zostaną krawężniki, a ulice będą miały jeden poziom umożliwiając tym samym swobodny ruch pieszych czy rowerzystów.

Podział na strefy

Po przebudowie różne fragmenty nowego zagospodarowania miejskiej przestrzeni mają mieć różną funkcję:

• utwardzona część północną Placu Orła Białego na szerokość Pałacu pod Globusem z centralnym punktem w postaci fontanny – zapewniająca dogodne warunki na organizację wydarzeń społecznych i kulturalnych oraz obsługę lokali użytkowych w parterach;
• zielona część południowa w obrysie dawnego kwartału zabudowy – zapewniająca realizację funkcji ekologicznych, swobodną rekreację użytkowników oraz organizację okazjonalnych wydarzeń społecznych i kulturalnych wokół małej sceny w przybliżonej lokalizacji i obrysie dawnego młyna kieratowego;
• część przejściowa przed Pałacem Jońskim będąca strefą zmiękczającą granicę między reprezentacyjną częścią północną, a zieloną, rekreacyjną częścią południową;
• historyczna ulica Koński Kierat - zapewniająca obsługę lokali użytkowych w parterach, uzupełnioną o nowe nasadzenia zieleni wysokiej i niskiej oraz walor edukacyjny w postaci oznaczenia przebiegu dawnego wodociągu;
• deptak we wschodniej części placu Orła Białego, stanowiący przekształcony ciąg łączący dawne Rynki Koński i Węglowy -zapewniający obsługę lokali użytkowych w parterach;
• północny chodnik ul. Grodzkiej stanowiący spójną całość z placem Orła Białego.

Elementy historyczne

W ramach prac w nowy sposób zagospodarowany zostanie posąg Flory oraz dwie wazy, które dawniej zdobiły fasadę Pałacu Grumbkowa (Pałacu pod Globusem), a dziś stoją na dziedzińcu Akademii Sztuki. W ten sposób rzeźby połączone zostaną ponownie w jeden układ, a każda osoba odwiedzająca plac będzie mogła je podziwiać razem z elewacją, na której kiedyś były zamontowane. Oznaczony zostanie także przebieg wodociągu drewnianego, który w XVIII wieku dostarczał wodę ze Wzgórz Warszewickich do Zamku. 

Wykonawcą jest Firmą Budowlano-Drogową MTM S.A. Koszt zadania to 16 mln zł brutto.

Projekt jest realizowany w ramach Priorytetu 7 Fundusze Europejskie na rzecz partnerskiego Pomorza Zachodniego, Działania 7.1 Rozwój obszarów miejskich (ZIT). Typ projektu: 5. Wsparcie instytucji kultury oraz ochrona dziedzictwa kulturowego w ramach Fundusze Europejskie dla Pomorza Zachodniego.